تاريخ روز : جمعه 04 فروردین 1396

سامانه اطلاع رسانی سهامداران بیمه سرمد

  

مطالب آموزشی 

 

بخش اول : مفاهیم بنیادی

1.نماد معاملاتی: شناسه ای است که برای هریک از انواع اوراق بهادار به صورت منحصر به فرد در سامانه معاملات تعریف شده است . این شناسه می تواند به صورت حرف ، عدد یا ترکیبی از هر دو باشد .

2.توقف نماد: جلوگیری از انجام معاملات هر یک از انواع اوراق بهادار بر اساس مقررات است.

3.سامانه معاملات : سامانه ای است الکترونیکی که عملیات مربوط به معاملات فرابورس از جمله دریافت سفارش تطبیق و انجام معامله از طریق آن انجام می شود.

4.عرضه اولیه : نخستین عرضه اوراق بهادار ، پس از پذیرش و درج در فرابورس است

5.قیمت پیشنهادی : نرخی است که برای هر واحد اوراق بهادار از طرف کارگزار وارد سامانه معاملات می شود.

6.قیمت مرجع : قیمتی است که مبنای اعمال دامنه نوسان روزانه اوراق بهادار قرار می گیرد.

7.قیمت نظری : قیمتی است که پس از اعمال اثر تغییرات سرمایه و یا تقسیم سود نقدی در قیمت پایانی محاسبه می شود.

 بخش دوم : نحوه معاملات و خرید و فروش سهام در فرابورس

1.      نحوه معاملات در فرابورس

سرمایه گذاران اعم از حقیقی یا حقوقی برای انجام معاملات سهام یا سایر اوراق بهادار پذیرفته شده در فرابورس باید از طریق یکی از کارگزاران فرابورس اقدام کنند . شرکت های کارگزاری فرابورس مجوز سازمان بورس و اوراق بهادار را دارند و عضو کانون کارگزاران هستند. لذا سرمایه گذاران می توانند از بین آنها یکی را که همگی حکم واحد داشته و با توجه به معیارهای چون توانایی انجام به موقع سفارشات و به بهترین قیمت در کنار خدمات چون آموزش و تحلیل و انتخاب و درخواستهای خود را برای انجام معاملات به آنها ارائه کنند . کارگزاران به عنوان حلقه واسط بین خریدار و فروشنده عمل می کنند و تمام خرید و فروشهای سهام و اوراق بهادار در فرابورس از سوی آنها انجام می شود.

2.      کد سهامداری (معاملاتی)

برای انجام معامله در فرابورس همچون سایر بازارها نیاز به مدارک شناسایی است . بنابراین خریدار یا فروشنده باید نسبت به اخذ کد سهامداری اقدام کند. کد معاملاتی ، شناسه ای به منظور تعریف اسامی اشخاص در سامانه معاملاتی فرابورس محسوب می شود. سرمایه گذاران در اولین مراجعه به شرکت کارگزاری مدارک شناسایی معتبر شامل شناسنامه و کارت ملی را به کارگزار ارائه کند تا کارگزار نسبت به دریافت کد سهامداری اقدام کند . سرمایه گذارانی که پیش از این در بورس اوراق بهادار به داد وستد اوراق بهادار می پرداختند و دارای کد سهامداری هستند نیازی به اخذ کد معاملاتی جدید ندارند . سرمایه گذاران نسبت به این مساله آگاهی داشته باشند که براساس مقررات سازمان بورس و اوراق بهادار ، نخستین شرکت کارگزاری که شخص برای اخذ کد معاملاتی یا خرید اوراق بهادار مراجعه می کند به عنوان کارگزار معامله کننده (ناظر) وی شناخته شده و کلیه نقل و انتقال سهام وی می بایست از طریق آن شرکت کارگزاری ادامه یابد.

3.      دستور خرید یا فروش

سهامدار پس از دریافت کد سهامداری امکان معامله در فرابورس را پیدا می کند برای انجام خرید یا فروش به تکمیل فرم درخواست فرم خرید و فروش اوراق بهادار واطلاعاتی چون مشخصات سرمایه گذار ، نام ، تعداد و قیمت اوراق بهادار و چگونگی پرداخت یا دریافت وجه مشخص شده است را تکمیل می کند . مشتری می تواند درخواست خرید یا فروش خود را در قیمت مشخصی اعلام کند یا اینکه به شرایط بازار و تصمیم کارگزار واگذار کند . البته مالک اوراق بهادار هنگام فروش باید برگ سهام یا سند دارائی اوراق بهادار را به کارگزار ارائه کند . 

4.      معاملات اینترنتی

کارگزاران فرابورس بستر سازی لازم به منظور انجام معاملات اینترنتی را دارند و سرمایه گذاران علاوه بر مراجعه حضوری و تکمیل فرم سفارش خرید یا فروش می توانند با مراجعه به وب سایت آنها سفارش های خود را از این طریق برای کارگزار ارسال کند .

5.      برنامه انجام معاملات

فرابورس برخلاف بورس اوراق بهادار و کالا ، فضای فیزیکی تحت عنوان تالار معاملات ندارد و معاملات آن به صورت مجازی و از طریق دفاتر کارگزاران انجام می شود. آمار معاملات و سایر اطلاعات از طریق سایت رسمی آن منتشر می شود . جلسات رسمی معامله انواع اوراق بهادار در این بازار به استثناء روزهای تعطیل رسمی  در روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت 9 الی 12 است.

 بخش سوم : كارگزاران

مطابق دستورالعمل اجرايي نحوه انجام معاملات اوراق بهادار در بازار فرابورس ایران ، شرايط فعاليت کارگزاران و بازارگردان به شرح ذیل است :

مادۀ 113 : انجام معاملات توسط کارگزاران در فرابورس، منوط به عضویت ایشان در فرابورس می‌باشد. عضویت کارگزاران در فرابورس براساس دستورالعملی است که به پیشنهاد هیئت مدیره فرابورس به تصویب هیئت مدیره سازمان خواهد رسید.

مادۀ 114 : کارگزار موظف است براي دريافت درخواست مشتريان از فرم‌هاي الکترونيکي يا غير الکترونيکي، طبق فرمت ابلاغ شده توسط فرابورس استفاده کند.

مادۀ 115 : مسئولیت احراز هویت مشتری بر عهدۀ کارگزار است. کارگزار باید مطابق مقررات‌، هويت مشتری را احراز نمايد.

مادۀ 116 : کارگزاران مکلف به دریافت درخواست‌های مشتریان و اجرای آن طبق مقررات می باشند. عدم دریافت درخواست مشتریان، ثبت و یا اجرای آن برخلاف مقررات، تخلف محسوب شده و موضوع توسط فرابورس جهت رسیدگی به مرجع رسیدگی به تخلفات کارگزاران ارجاع خواهد شد.

مادۀ 117 : فقط کارگزاراني مجاز به استفاده از کد معاملات گروهی و ثبت سفارش‌های گروهی می‌باشند که از دفتر ثبت سفارش مورد تاييد سازمان استفاده نمايند. در اين دفتر باید استانداردهاي وضع شده توسط سازمان در خصوص ثبت و اجراي درخواست‌های مشتريان رعايت شود.

مادۀ 118 : بازارگردانی در فرابورس به دو روش بازارگردانی مبتنی بر حراج و بازارگردانی مبتنی بر مذاکره امکان‌پذیر می‌باشد. بازارگردانی مبتنی بر مذاکره صرفاً در بازار دوم و بازار اوراق مشارکت امکان‌پذیر است و مقررات آن به تصویب هیئت مدیرۀ فرابورس می‌رسد.

مادۀ 119 : فعاليت بازارگرداني مبتنی بر حراج در فرابورس مطابق دستورالعمل فعاليت بازارگرداني مصوب هیئت مدیره سازمان انجام خواهد شد.

 مادۀ 120 : بازارسازی در فرابورس براساس دستورالعمل اجرایی بازارسازی سهام مصوب 3/10/84 هیئت مدیره سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران امکان‌پذیر بوده و جهت اجرا در فرابورس کلیۀ وظایف و اختیارات سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران در دستورالعمل مذکور بر عهدۀ فرابورس خواهد بود. همچنین در دستورالعمل مذکور عبارت "شرکت‌ بورسی" به "ناشری که اوراق آن در فرابورس پذیرفته شده است" و عبارت "کارگزار بورسی" به "کارگزار پذیرفته شده در فرابورس" تغییر می‌یابد. درخواست بازارسازی و تعهدات بازارساز طی فرمی که به تصویب هیئت مدیرۀ فرابورس می‌رسد، از طریق کارگزاران به فرابورس اعلام می‌شود.

بخش چهارم : شرايط دریافت و اجرای سفارش‌ها توسط کارگزاران

براساس دستورالعمل اجرائی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران که در تاریخ 13/09/1390 که به تصویب هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار رسیده است شرایط دریافت و اجرای سفارشها توسط کارگزان به شرح ذیل می باشد

مادۀ 90: مسئولیت احراز هویت مشتری بر عهدۀ کارگزار است. کارگزار باید جهت انجام معاملات اوراق بهادار در بورس، مطابق مقررات‌ از جمله مقررات مبارزه با پولشویی و سایر مقررات مرتبط، نسبت به احراز هویت و شناسایی مشتریان به شرح زیر اقدام نماید:

الف) احراز هویت و شناسایی شخص حقیقی:

1.        اخذ اصل مدرک شناسایی مشتری شامل شناسنامه و کارت ملی و در مورد اشخاص خارجی، گذرنامة معتبر و نگهداری کپی مصدق تمامی صفحات مدارک مزبور؛

2.        اخذ اطلاعات در مورد آدرس محل سکونت و کار؛

3.        اخذ اطلاعات در مورد حساب بانکی مرتبط با معاملات اوراق بهادار مشتری؛

4.        اخذ اطلاعات در مورد حجم معاملات قبلی مشتری؛

5.        اخذ اطلاعات در مورد هدف از انجام معاملات اوراق بهادار.

ب) احراز هویت و شناسایی شخص حقوقی:

1.        اخذ اطلاعات در خصوص اساسنامه، شرکت‌نامه، آگهی روزنامة رسمی در خصوص تأسیس و آخرین تغییرات آن، آگهی آخرین تغییرات مدیران و صاحبان امضای مجاز، ترکیب سهامداران، مالکان یا شرکاء بالای ده درصد، مؤسسان، اعضای هیأت مدیره و مدیر عامل، بازرسان، حسابرسان و نشانی اقامتگاه آنان؛

2.        اخذ اطلاعات مربوط به حساب بانکی مرتبط با معاملات اوراق بهادار؛

3.        اخذ اطلاعات در مورد حجم معاملات قبلی؛

4.        اخذ اصل مدرک شناسایی صاحبان امضای مجاز شامل شناسنامه و کارت ملی و نگهداری کپی مصدق تمامی صفحات مدارک مذکور.

تبصرة 1:   کلیة مستندات اخذ شدة موضوع این ماده باید توسط کارگزار برابر با اصل شوند.

تبصرة 2:  کلیة اطلاعات موضوع این ماده براساس فرمت‌های ابلاغی بورس اخذ خواهد شد.

مادۀ 91: کارگزاران مکلف به ثبت و نگهداری مدارک مربوط به سوابق شناسایی مشتریان و اطلاعات، مستندات و سوابق مربوط به معاملات می‌باشند.

تبصرة 1:   اسناد مربوط باید به گونه‌ای ثبت و نگهداری شود که امکان ارایة آن حسب درخواست سازمان و بورس وجود داشته باشد.

تبصرة 2:  کارگزاران مکلفند علاوه بر مفاد این ماده، الزامات مندرج در مقررات از جمله مقررات مبارزه با پولشویی در خصوص نگهداری و امحاء اسناد را رعایت نمایند.

مادۀ 92: در صورتی که مشتری از ارایة اطلاعات و مدارک مورد نظر موضوع مادة 90 امتناع کند یا کارگزار اطلاعاتی برخلاف اطلاعات ارایه شده توسط مشتری احراز نماید، باید از انجام معامله برای مشتری خودداری کند.

مادۀ 93: کارگزاران باید نسبت به نظارت مستمر بر مشتریان خود و تعیین اهداف سرمایه‌گذاری آنها به منظور اطمینان از انطباق عملیات و معاملات آنها با اطلاعات جمع‌آوری شده اقدام نمایند.

مادۀ 94: کارگزار موظف است براي دريافت درخواست مشتريان از فرم‌هاي کاغذی یا الکترونيک، طبق فرمت بورس استفاده کند.

تبصره:   دریافت درخواست مشتریان به صورت الکترونیک اعم از تلفنی، فکس، اینترنت و سایر روش‌ها باید براساس دستورالعمل مصوب هيئت‌مديره سازمان صورت گیرد.

مادۀ 95: کارگزاران نمی‌توانند از دریافت درخواست‌های مشتریان که با رعایت مقررات ارایه می‌شود، خودداری نمایند.

مادۀ 96: کارگزاران مکلفند از دفاتر ثبت سفارش مورد تأييد سازمان استفاده نمايند. سفارش‌های مشتریان به ترتیب زمان دریافت، در این دفاتر ثبت می‌شود. در اين دفتر باید استانداردهاي وضع شده توسط سازمان در خصوص ثبت و اجراي درخواست‌های مشتريان رعايت شود. کارگزارانی مجاز به استفاده از کد معاملات گروهی و ثبت سفارش‌های گروهی هستند که مقررات موضوع این ماده را رعایت نمایند.

مادة 97: کارگزاران در دریافت سفارش‌ها از وکیل یا نمایندة قانونی مشتریان باید مقررات دستورالعمل انجام معاملات وکالتی را رعایت نمایند.

مادة 98: کارگزاران مجاز به تغییر کد معاملاتی سفارشات ثبت شده در سامانة معاملاتی نمی‌باشند.

مادۀ 99: ورود سفارش با اعتبار زمانی پایان روز، پس از پایان آخرین جلسة رسمی معاملاتی روزانه مجاز نمی‌باشد.

مادة 100: كارگزاران موظفند سفارش مشتريان را همواره با رعايت صرفه و صلاح ايشان اجرا نمايند.

مادة 101: در صورتي‌كه اجراي سفارشات مشتريان منجر به نقض مقررات، دستكاري بازار يا معاملات متكي به اطلاعات نهاني گردد كارگزار مكلف است از اجراي سفارش مشتريان خودداري نموده و مراتب را به سازمان و بورس گزارش دهد.